Er bestaat een eenvoudige manier om buitenlanders uit je
achtertuin te houden: op die tuin een lastenboek laten gelden. Bij de Grieken
is het een raadsel of ze er wel een hebben. Indien wel, kan ik het niet lezen en er
dus zeker geen wijn gaan bouwen. Bij de Champenois is het een zodanig lijvig
document, dat cijfers en komma’s een eigen leven leiden. Je zal het zien op
elke wijnronde in Champagne: de administratieve kracht van het wijndomein zit
soms ook met een prangende vraag, zoals bij de uitleg over de reserve wijnen
bijvoorbeeld. “En sinds wanneer geldt bij ons de deblockage?” waarop de
wijnmaker-druiventeler licht onrustig antwoordt: “sinds jij die met formulier
xyz in de administratie hebt gestoken”. Het kind treft geen kwaad. Je moet
ofwel als Helleen, ofwel als boreling in Champagne het eerste licht gezien
hebben als je wijn op je aarde wil produceren.

Door de Marne en de Aube trekkend wordt duidelijk dat ik het
lastenboek van Champagne anders lees dan de wijnmakers. Hoe groter het Huis,
hoe verder de expert van me af staat – en hoe kleiner de kans dat ik antwoorden
op mijn vragen krijg. En ik heb veel vragen. Hoe kleiner het Huis, hoe diverser
de naleving van en het respect voor de Cahier de Charges die nochtans elke van
de 5000 wijnmakers onder AOP Champagne verbindt. Bij de kleintjes, de die-hards, de onafhankelijken, de
koppigen, die soms ook (in mijn geval vaak) neigen naar biodynamische
zottigheden, zijn er die roepen dat het lastenboek naar Champagne stinkt. Toen
ik uitleg vroeg over een tekst letterlijk uit het lastenboek geplukt, gooide de
wijnmaker me in het gezicht “mais tu
parles comme un champenois, quoi
”. Bij een volgend huis, omgekeerde
reactie: het belang werd onderstreept van elke handeling beschreven in het
lastenboek. Het was bij deze laatste dat ik een antwoord kreeg op de vraag “en
wie controleert dat dan allemaal?” Dat antwoord, dat het midden houdt tussen
het spel, de spanning, de wederzijdse noodzaak, het primordiaal belang van
syndicaten, courtiers, négociants, vignerons en CIVC afgevaardigden, daar zou
eens een examen voor de kandidaat-Ambassadeurs van Champagne rond moeten
gebouwd worden.